Bezetting

      De eerste maatregel die de bezetter neemt is, dat om twaalf uur in de nacht van 15 mei de klok een uur en veertig minuten vooruit gezet moet worden. Ramen moeten als het donker is worden verduisterd. Het werd donker op straat. Bomen langs de weg werden met witte verf van een witte ring voorzien. Stoepranden wit gemarkeerd en langs water hekjes gezet, zodat men zich daarop kon oriënteren. Naar ik meen is er een Schalke (van de bakker) door de duisternis te water geraakt en verdronken. Later in de oorlog bracht Philips en” Knijpkat”in de handel.

 Een hand Dynamo.

___________________________

     Op zondagmiddag 19 mei zag ik de eerste Duitse troepen door de Voorstraat voorbij trekken met paarden en wagens (een soort huifkar) auto’s met daar op vier loops zware mitrailleurs. Kanonnen op luchtbanden. Het leek een eindeloze colonne. Later in de week heb ik op de Nieuweweg nog z’n colonne gezien. Dat was voor ons jongens toch sensatie. Gevaar gaf het niet meer. Welke periodes de Duitsers in Poeldijk geweest zijn kan ik niet meer herinneren. Het was met tussenpozen. Direct na de meidagen zeker. Ook aan het eind van de oorlog ze zaten zelfs in het Josefhuis. Jonge soldaten van een onderdeel van een parachutistenjager regiment. Er waren prikkeldraad versperringen rond de Bartholomeusschool. Ik weet nog dat in het begin van de bezetting op de speelplaats van de Maria school een keuken was geïnstalleerd. Je kon daar overgebleven eten halen.

     Naast het patronaatsgebouw was in de mobilisatie ook een keuken. Men had daarvoor een loods tegen het gebouw gebouwd. Hij heeft er nog lang gestaan en gebruikt door de verkenners.

     Eind mei kregen we een kaart van Pa uit Vianen/Vreeswijk. Hij schreef dat hij het goed maakte en in Vreeswijk gelegerd was. Hij hoopte spoedig thuis te komen.

Meer levensbehoeften op de bon

      24 mei begon de demobilisatie van het Nederlandse leger en mochten de militairen naar huis. Op enkele onderdelen na en zij die geen werk hadden. Zij moesten helpen bij de wederopbouw. Ik dacht dat vader begin juni weer thuis was.

Nachts was ik bang. Ik sliep boven. Je hoorde vliegtuigen overvliegen. Ik dacht de oorlog is toch afgelopen? Er gebeurde echter hier niets en er werd niet geschoten. De Duitsers gingen Engelse steden, industrieën en havens bombardeerden. In de komende maanden werd voor meer artikelen distributie ingevoerd 31 mei Koffie en Thee. 5 juni Petroleum, 15 juni Brood, 14 juli Boter en Vetten, augustus alle Textiel. Voor het aankopen van textiel had je punten nodig. In de etalages stond dan: Pantalon F 9,25 plus 16 punten. Men kon zelf bepalen waar je punten aan uit gaf. In september kwam vlees op de bon. Voor schoenen moest je een speciale bon aanvragen. Het rantsoen was voor ons gezin redelijk. Er was niet eens geld om alles te kopen. Moeder verkocht daarom bonnen aan wie wat meer centjes hadden. Als je geld had kon je nog hamsteren.

Half juni begint de Engelse luchtmacht in hevigere mate Duitse industrie steden te bombarderen. Ook vielen ze de Duitsers in Nederland aan. Zoeklichten speurden nachts naar vliegtuigen in de lucht. En wee als ze er een in de lichtstraal hadden. Een kakofonie van luchtdoel geschut (flak) en lichtspoormunitie barsten dan los. Ik vond dat prachtig om te zien.Net vuurwerk. Het spektakel overwon denk ik je angst. Er vielen veel granaatscherven omlaag. Je kon aan het motor gebrom horen af het Duitse of Engelse vliegtuigen waren.

In september begint de luchtslag om Engeland( Battle of Britain ) De activiteit in de lucht nam toe als voorbereiding op d Duitse invasie in Engeland.Er viel voor een jongen als ik 9 a 10 jaar veel sensatie te beleven. De vliegtuigen, soms in formaties van 50 machines, de ene formatie na de ander overvliegend. Dan al die soldaten zingend door de straten marcherend “Denn wir Fahren gegen Engeland- Engeland “ ( ze hadden ook een speciale geur) en al de paarden. Ja, dat was een mooie tijd voor mij. Er viel wat te beleven. Wat ik later allemaal hoorde, de nazificatie van Nederland, alle verboden, regels die de bezetter in voerde, gingen toen aan mij voorbij. De Duitsers waren zo kwaad nog niet in het begin van de bezetting. Vele mensen hadden nog een of twee soldaten ingekwartierd. Enkele daar gelaten er was een redelijke band. Zo af en toe kwam er bij hotel “Verburch” een Duits muziekcorps een serenade brengen voor officieren. Die echte Duitse militaire marsen vond ik wel mooi.

Dat werd later wel anders !!!

De onderdrukking begint.

Er kwamen veel aanplakbiljetten met geen verboden en later ook bekendmakingen van voltrokken doodvonnissen. Na een gerechtelijke uitspraak, maar ook standrechtelijk door lagere ambtenaren. Soms werden gijzelaars gefusilleerd Mensen die totaal niets gedaan hadden -meestal mensen van aanzien - als voorbeeld of omdat er na een aanslag geen daders zich melden. Voor Joden kwamen er veel voorschriften en verboden. Het leven werd hun zeer zuur gemaakt.

0p 23 september 1940 komt Opa van Lier te overlijden. Hij was weduwnaar sinds 15 mei 1931. Opa was getrouwd met Joanna de Brabander dochter van Joannes Brabander watermolenaar van de uithofpolder. Het onderstuk van de molen staat nog aan de overkant van de Wennetjessloot. Opa van Lier is lange tijd bij tante Anna Bol- van Lier en later bij tante Bertha Persoon -van Lier in huis geweest. Hij is bij tante Bertha overleden. Het was de eerste keer dat ik het in de familie bewust mee maakte.

Sneeuwballengevecht met de Duitsers

November 1940 ging de familie van Dijk naast ons op no. 60 verhuizen naar de Leuningjes. Het huis kwam leeg te staan. Precies weet ik het niet wanneer, maar met kerstmis huisde er 12 Duitse soldaten in. Eens op een zondag morgen toen er sneeuw lag, was er op de buurt enkele sneeuwballen gevecht tussen de Duitsers en de buurt. Aanvankelijk met veel pret. Het liep echter uit de hand. Er kwamen aan Nederlandse kant steeds meer mensen bij. Die maakten ijssneeuwballen met kolen- as er in, en gooide de boven raampjes van de Duitsers hun huis in. Ze werden kwaad en er was ruzie. Toen het hoog opliep trokken de Duitsers zich in hun huis terug. Wij als buren hadden in het geheel geen last van die soldaten. Overdag waren ze weg.

Hoe lang ze daar geweest zijn weet ik niet meer. In juni 1941 komt H. van Staveren in het huis. Hij had een Café in de Voorstraat. Naar ik meen, neemt Francien van Bergen Henegouwen het café over.

In de winter 1940/41 werd ons gezin getroffen door een zeer besmettelijke ziekte. Difteritis. Door geldgebrek waren we uit het ziekenfonds gegaan. Vier kinderen zeer ernstig ziek. Annie moest in het ziekenhuis worden opgenomen. We zaten in de problemen. Dokter Ter Haar heeft ons toen toch geholpen onder voorwaarde, direct weer in het ziekenfonds te gaan. We kregen van mevrouw Ter Haar was- en ontsmettingsmiddelen.

Tijden de bezetting in1941 werd het “Ziekenfonds besluit” van kracht. Iedereen moet zich tegen ziektekosten verzekeren. Werknemer en werkgever betaalde premie de werkgever moet de totale afdracht doen. Eigenlijk een verplichte solidariteit. Maar een goede maatregel.

IN die jaren ging ik veel met Opa Zuiderwijk mee naar zijn tuintjes. Hij huurde er twee. Een van de wed. van Paassen achter het Vincentius gebouw en een aan de Booma Watering van W. van Paassen. Ik verdiende twee kwartjes en leerde werken. Heb bij Opa ook leren druiven krenten.

De wet op de kinderbijslag – er waren in 1920 al plannen– gaat in 1941 in. Van af het derde kind krijgen gezinnen kindertoeslag. Ik kan nog herinneren dat Pa de lijsten invulden. Eens in de drie maanden haalde hij op het postkantoor de lijst en vulde de namen van de kinderen in. Voor elke dag dat hij gewerkt had moest hij een kruisje in de datum kolom zetten. Moeder keek elke dag naar de postwissel uit. Het was en goede aanvulling op het loon.

Rijwiel belastingplaatje afgeschaft. Persoonsbewijs ingevoerd.

1941 er komen nog meer verordeningen en verboden vooral voor de Joden. Joodse leraren mogen geen les meer op de scholen geven. Joden mogen geen bioscoop of café bezoeken alle joodse verenigingen moeten worden opgeheven. Ze mogen niet verhuizen. Er komt meer verzet tegen de Duitse maatregelen. Meer producten in de distributie. b.v aardappelen en melk. Men gaat de druk voelen.

                     Joden mogen geen hotel kamer huren.          De Joden ster; zij moesten dit zichtbaar op hun kleding dragen

In het jaar 1941 werd wel- tot genoegen van velen- het rijwiel plaatje (belasting)) afgeschaft. Het kostte toen 2,50 per jaar en moest op de fiets worden gemonteerd.

In de loop van 1941werd het persoonsbewijs in gevoerd. Het was een Nederlander die het voor de oorlog al ontworpen had. De regeringen van toen wilden het niet invoeren. De Duitsers maakten er nu dankbaar gebruik van. De Duitse autoriteiten hadden zich er aan geërgerd dat men in Nederland geen identiteitsbewijs had. Het nu door Lentz (klik voor info)  ontworpen persoonsbewijs werd ingevoerd. Men was verplicht dat bij zich te dragen. Het bewijs van mijn vader is het jaartal later door de heer Mank vervalst. Als men Jood was werd er een grote J in gestempeld.

De Luchtbeschermingsdienst geeft het advies om grote ramen met papier stroken te beplakken, zodat bij een bombardement door luchtdruk men niet gewond kan raken door rond vliegend glas. Je ziet het tegenwoordig ook voor sfeer tijdens de Kerstdagen.

Vervalst persoonsbewijs

In het persoonsbewijs is het geboorte jaar vervalst. 1907 werd 1903 zo was mijn vader ouder dan 40 jaar in 1944. Bij razzia’s of meldplicht een belangrijke leeftijd. Na de oorlog is het direct weer hersteld, zie paraaf van de heer Mank.

Brand in de veiling loodsen

In de nacht van 26/27 april 1941 is er brand geweest in de loodsen van de veiling. De Duitsers legden direct verband met de treinontsporingen van de W.S.M. in het Westland. Het is sabotage zeiden ze. Het was een daad van verzet.Er werd een onderzoek ingesteld. De Naaldwijker Herman Lucas werd gearresteerd en ter dood veroordeeld. Hij is korte tijd later gefusilleerd. De gemeente Monster moet een boete betalen van  18.000. Dit moet hoofdelijk worden omgeslagen op de inwoners.“Zoen” geld noemde ze dat. Maar het in brand steken van de loodsen zal niet veel afbreuk aan het Duitse regiem hebben gedaan. Herman Lucas heeft daar wel een groot offer voor gebracht. Later kwam er meer georganiseerd verzet. Men probeerde represaille maatregelen te vermijden. Als antwoord daarop pakten de Duitsers gijzelaars op.

                        Pamfletten tot oproep daders van de sabotage aan te geven, zelfs tegen beloning

De Duitsers hadden een actie om vrijwillig in Duitsland te gaan werken. Ze beloven koeien met gouden horens. Sommige uit het dorp gaan.

Arbeidsdienst/ Onderduiken

Later in de oorlog wordt men verplicht -voor gepaalde jonge leeftijden-  voor uitzending naar Duitsland zich te melden. Enkele weigeren en duiken onder. Vele andere melden zich. Want ja, waar moest je onderduiken? In het Westen was dat toch moeilijk en was er de angst gepakt te worden. Men wilde ook de familie niet in gevaar brengen. Men liet die familie wel in angst achter dat als er in Duitsland iets gebeuren zou met je. Om onderduikers dwars te zitten kwam de omruiling van de distributie kaart. Als je die liet omruilen viel je door de mand. Je had dus dan geen bonnen en gaf extra druk op je onderduik adres. Men moest nu het eigen rantsoen met de onderduikers delen. Sommige mensen hadden meerdere onderduikers. Het verzet gaat overvallen plegen en kraken op bevolkingsregisters en distributie bureaus t.b.v. onderduikers. Zo ook in Naaldwijk. Het Distributie kantoor en het gemeentehuis.

                                                Oproep tot verplichte arbeidsdienst in Duitsland

De volgende maatregel was dat de Duitsers bedrijven langs gingen om te zien wie er gemist kon worden. Werklozen werden zondermeer naar Duitsland gestuurd. Toen men nog geen werkkrachten genoeg had (wij in Poeldijk zijn naar ik meen daarvan gespaard gebleven) werden er Razzia’s houden. Vooral in de steden. Angst dat het hier ook zou gebeuren was zeker aanwezig al was het maar om de geruchten.