Sutoriusstraat

Deze straat is op verzoek van de woningbouwvereniging “Eensgezindheid” vernoemd naar de initiatief nemer, “om te komen tot stichting van woningbouwverenigingen” in de gemeente Monster:

 Burgemeester van Monster G. M. Sutorius januari 1911 – november 1921

De woningbouwvereniging werd 27 mei 1914 gesticht. In 1915 kwam het Koninklijk Besluit van goedkeuring:

De woningbouwvereniging “Eensgezindheid” gevestigd te Poeldijk, is in de gemeente Monster, “uitsluitend in het belang van de volkshuisvesting” goedgekeurd bij Koninklijk besluit op 5 januari 1915 en toegelaten in gevolge de woningwet artikel 30.

De voorzitter van de vereniging werd J. van Kampen en Jac. de Zeeuw secretaris. De woningbouwvereniging kon aan het werk. Het plan was om 56 woningen te bouwen in de Dijkpolder aan het Polderlaantje. Er was een optie om een paar percelen grond te kopen van Helena van Kampen kadaster no. K 641 en K 1892 en daar huizen te bouwen. De woningbouwvereniging heeft een eigen kapitaal van f. 800,- zij vroegen eind 1915 de gemeenteraad om medewerking voor het verkrijgen van een rijks voorschot van f 100.000, - om de grond te kopen. De grond bouw en woonrijp te maken en dan met bouwen kon worden begonnen.

Helena van Kampen schrijft de gemeente een brief met het verzoek de aanvraag voor het voorschot te steunen, zij heeft de grond voor de woningbouwvereniging gereserveerd, dus niet meer verhuurd en zij heeft er geen inkomsten meer van.

Er komt bij de gemeente in juli 1914 een brief binnen onder tekent door een elftal woningverhuurders en de voorzitters en secretarissen van het R.K. Parochiaal Armbestuur en de St. Vincentius Vereniging te Poeldijk, waarin zij schrijven met leedwezen hebben kennis genomen van het besluit, dat de woningbouwvereniging “Eensgezindheid” het plan heeft over gaan tot het bouwen van een groot aantal werkmanswoningen. Dat althans nimmer gebleken is dat hierin in die mate behoefte is. Dat geen vreemde arbeidskrachtennoodzakelijk zijn. Dat door de werking dier Commissie daarbij allen belastingbetalende woningverhuurders zeer in huh bedrijf zullen worden geschaad. Dat het de bedoeling van de Regering is allen daar geld te verstrekken voor de bouw van werkmanswoningen waar woningnood bestaat, doch in geen geval het particulier initiatief te drukken, en de belangen van belanghebbende niet geschaad zal worden, maar weten te behartigen.

De schrijvers van die brief schrijven het College van B. en W. hierop te moeten wijzen alvorens zij een definitieve beslissing nemen voor toestemming voor de bouw van die huizen te verlenen.

Uit een rapport uit 1916 van de Nationale Woningraad blijkt dat er wel gebrek is aan woningen; In de gemeente Monster zijn 100 eenkamer woningen, waarvan 50 in Poeldijk. Huwelijksplannen van vele konden wegens gebrek aan woningen niet plaats vinden. Sinds 1912 werden in Poeldijk geen werkmanswoningen meer gebouwd, aldus het rapport. De gemeenteraad gaf toch de woningbouwvereniging Eensgezindheid toestemming en een voorschot voor de bouw van voorlopig 28 woningen.
Augustus 1916 kwam de toestemming om te gaan bouwen. Er werd een advertentie geplaats voor de bouw van 56 woningen en aanleggen van een straat en riolering.

Tevens vroeg de woningbouw om een verhoging van f 65.000,- op het voorschot van f.100.000.--. Alles is door de oorlog duurder geworden. Het werd afgewezen. Op 18 mei 1917 werd dan toch toestemming gegeven voor de bouw van de 28 woningen aan een kant van de nieuwe straat. 4 Woningen aan het Polderlaantje en 24 aan de zuidzijde van de nieuwe straat. Na inschrijving werd de bouw en aanleg straat gegund aan bouwbedrijf L. L. van Roon te ’s-Gravenhage voor een bedrag van f. 12.300. De architect is D. Oosthoek. Het bouwterrein zal 60 cm moeten worden opgehoogd. Voor het aanvoeren van bouwmateriaal vraagt Van Roon aan B. en W. vergunning om een aantal rails aan te leggen in de Kerklaan, Voorstraat en Polderlaantje.

Waarschijnlijk voert de bouwer zijn materiaal per schuit via de Gantel aan.

Burgemeester Sutorius zal de eerste steen leggen op 7 augustus 1917. De ingang van het bouwterrein was met bloemen en vlaggen versierd.

Deze herinneringssteen werd in de gevel van het huis hoek Verburghlaan-Sutoriusstraat in gemetseld.

In augustus 1918 doet de woningbouwvereniging een verzoek aan de gemeente de nieuwe straat te vernoemen naar hun ere voorzitter burgemeester Sutorius en het Polderlaantje te noemen naar pastoor Verburgh. De raad stemde er mee in de straat te noemen: ”Sutoriusstraat” en wijzigt ook het in de volksmond noemende Polderlaantje in “Verburghlaan” In eerste instantie worden de adressen met wijk nummer aangeduid Met wijk C 180, maar krijgen ook een huisnummer er bij. Dus C180/2, C180/4 Toen de naam van de straat bekend was, vervielen de C nummers. Langs de huizen kwam ook een gas aansluiting voor verlichting in huis en straatverlichting, er is geen elektriciteit en ook geen drinkwater. Het plan is om naar drinkbaar water te boren, op te pompen en dat op te slaan in een watertoren en leidingen te leggen naar de huizen. Deze watertoren zal worden gebouwd in het verlengde van de 24 huizen die al gebouwd zijn. Mei 1918 krijgt dat alles zijn beslag. Men gaat boren en de toren werd gebouwd. Het reservaat werd van cement en bekleed tegen bevriezing. Tegen slag bleef niet uit! Men boorde tot 100 meter diep, vond op diverse lagen helder water maar niet geschikt voor drinkwater. Het is te zout. Er komt nu een welput met drainering. Of dat voldoende water zal leveren is de vraag. Alles zit tegen. Er is een pomp geplaatst maar door ontbreken van elektra kan hij niet draaien er kan geen draad worden geleverd om aan te sluiten. Men neemt een proef met een handpomp maar blijk toch te duur. Men kan geen pompbediende betalen.

Reeds1907 begon de gemeenteraad de noodzaak van een betere water voorziening te erkennen. Zeker na het zeer droge jaar 1911. Regen putten kwamen droog te staan. Er werd in sommige plaatsen drinkwater per schuit aan gevoerd. In 1921 was er het voornemen tot oprichting en exploitatie van de N.V. Centrale Drinkwater Waterleiding Westland. Westlandse gemeenten, Naaldwijk, Monster, Wateringen en De Lier gaan akkoord met de oprichting, “s-Gravenzande valt af.

De gemeente Delft eigenaar van de in 1886 gebouwde watertoren in de duinen stopt met de afname van water. De aanvoerbuizen hebben te weinig capaciteit. Delft gaat water betrekken van Rotterdam. De C.D.W.W. neemt het leidingnet en de toren over. In de loop van 1924 /1925 zijn de meestehuizen aangesloten ( Voorlopig alleen huizen die tot 25 meter van de leidingen af liggen)


Eind december vroeg de woningbouwvereniging om een voorschot van f.256.220 voor de bouw van 41 woningen, om de Sutoriusstraat af te bouwen. De vereniging wil zo snel mogelijk bouwen. De grote geldelijke lasten van het project, grond, riool en straat en de nog te bouwen woningen drukken op de eerst gebouwde 24 woningen. Toestemming werd verleend, met de bepaling dat de bouwer voorrang zal verlenen aan werknemers uit de gemeente Monster.

De bouw van de 41 woningen werden maart 1920 gegund aan de Poeldijkse aannemer J. van Rijn. (hij was al aan het bouwen). Het eerste blok van 6 woningen zal worden gebouwd aansluitend aan de eerste 24 gebouwde, dus na de watertoren. Dan komen er 31 aan de noordzijde van de Sutoriusstraat en nog vier aan de Verburghlaan aan de zelfde kant.
Er werd ook nog een voorschot van f. 30.000, - verstrekt.

 

 

 

Eind van het jaar melde de krant dat de huizen kunnen worden bezichtigd. Eind april zijn alle 41 huizen zo goed als klaar. De huur wordt f. 4,50 per week. De al bestaande 28 woningen werden met f. 0,50 verhoogt.

 

 

 1923/1924 Lantarens met gas verlichting

 

 

 

 

 

De bewoners van de Sutoriusstraat verzoeken januari 1921 aan de gemeente om de Verburghlaan te bestraten, het is al jaren een enorme modderpoel. Er wordt nu werk van gemaakt in september is het leggen van een riool en bestraten klaar. Half december1922 werden aan de Verburghlaan en Sutoriusstraat iepenbomen geplant. De gemeente wil de Sutoriusstraat en een gedeelte van de Verburghlaan over nemen. Eerst om (niet) en krijgen het geleend geld terug. Later moest er toch nog enkele jaren wat voor worden betaald.

 

 

                                                                                        Sutoriusstraat rond 1930 Er is nu elektrische verlichting

 

 

Mei 1921 vroeg J. v. Rijn een vergunning voor de bouw van acht burgerwoningen aan het verlengde van de Sutoriusstraat ( later Kastanjelaan) Vier voor hem zelf, twee voor Dr. Weitjens en twee voor J. v.d. Berg. Het werden acht huizen (winkels) met platte daken. Aan de andere kant bouwde van Amstel vier woningen twee onder een kap. Al deze huizen stonden toen dus in de Sutoriusstraat.

 

Onderhandelingen werden gestart om de Sutoriusstraat te verlengen tot aan de Nieuweweg. Het ging niet zo gemakkelijk de bewoners aan het laantje wat er al lag, wilde geld zien voor de voorzieningen die zij al hadden aangebracht.
De gemeenteraad vond dat niet nodig: ze moeten blij zijn dat de gemeente er een straat aanlegt werd gezegd. Uiteindelijk stemde de bewoners er toch mee in dat de grond om niet ( f.1,-) werd overgedragen.


De Eensgezindheid wilde in 1925 nog een winkel in de Sutoriusstraat bouwen. Nu de huizen aangesloten zijn op de drinkwaterleiding kan de watertoren worden afgebroken en op die plaats dan een winkel gebouwd worden. Nadat de winkel eerst was verhuurd, aan Van Velthoven, Melk en Zuivelhandelaar werd de winkel aan Velthoven verkocht. Sommige bewoners in de Sutoriusstraat begonnen in hun huis een handeltje. Jaap Witkamp verkocht klompen van uit zijn voorkamer.

Leuke foto van Jaap Witkamp “De Klompenboer” met zijn neefje en nichtjes: Piet Verbeek, Sien Verbeek en Alie Verbeek. De foto genomen nabij de huisjes bij “het plankje” aan het Poeldijksepad waar zij woonden. In 1934 kwam Witkamp naar de Sutoriusstraat 20. Hij was ongehuwd. De fam. Verbeek kwam ook in 1934 naar Sutoriusstraat 35.

 

De Bakker had een schoenmakerij in de voorkamer. G. Lipman verkocht petroleum vanuit het schuurtje. Het hete te zijn “arbeiders woningen” maar er woonden er ook die een zelfstandig beroep hadden.
Bij Oranje feesten, Huwelijk van Prinses Juliana en Prins Bernard (1936) en het veertig jarig koningschap van Koningin Wilhelmina (1938) werd de straat bijzonder fraai versierd. Achter de huizen van Sutoriusstraat lag aan beide zijden een sloot waarin het afvalwater werd geloosd. Ook werd er door bewoners afval in gedumpt. In de sloot is een kind van 2 jaar van de fam. Gram in juli 1928 verdronken. In 1929 zijn de sloten gedempt met huisvuil en afgedekt met zand en huisriolen aangesloten op hoofd riolen.
Eind 1960 vroeg de woningbouwvereniging de gemeente om een geldelijk voorschot van f. 53.600,-- voor het aanbrengen van voorzieningen aan de eerst gebouwde 28 woningen voor: het aanbrengen van een douchecel, het maken van een closet met waterspoeling en het aanbrengen van een dakkapel aan de achterzijde van de woningen. De huur ging f.2,50 per week omhoog.
In 1965 vroeg de woningbouw weer een voorschot van f. 105.450,--, ditmaal voor groot achterstallig onderhoud voor alle huizen in de straat, daar de verwachting was dat de huizen niet voor 1975 zouden worden gesloopt i.v.m. het nieuwe bestemmingplan.
In 1966 werd het winkelpand 48a v/h Van Velthoven door de gemeente aangekocht, i.v.m. het nieuwe bestemmingsplan. Aanleg parkeerterreinen en groen voorziening.
Begin jaren 70 zij er plannen om de huizen af te breken. Als er een bewoner vertrekt werd het huis dicht gespijkerd. Eerdat de laatste uit de straat vertrokken is gaan er wel enige jaartjes overheen. Aan de even genummerde kant van de Sutoriusstraat koopt de gemeente in 1974 grond en daarop staande huizen, 2 t/m16 (die nog even dienst doen als wissel woning voor renovatie van de Jan olierookstraat) en de nummers 18 t/m/ 60, acht huizen aan de Verburghlaan en nog twee huizen in de Jan Olierookstraat 32en 34. Die worden alle gesloopt. Het aanleggen van parkeerterreinen en groen voorziening liet nog even op zich wachten. In de Sutoriusstraat moest in 1976 een zware drinkwatertransportleiding (een meter doorsnee en heel diep) worden gelegd en had daarvoor ruimte nodig voor zand en materiaal. Ook de huizen aan de oneven kant werden afgebroken. De gemeente verkoopt begin 1980, 10 kavels bouwgrond voor de bouw van 9 premiekoopwoningen en 30 woningwetwoningen. Van die 9 premiekoopwoningen komen er 5 in de Verburghlaan en 4 in de Sutoriusstraat. De 30 woningwetwoningen komen aan de noordzijde van de Sutoriusstraat. De architect bureau was P. Ridder en G. Vermeer te Naaldwijk. Gebouwd door bouwbedrijf Gebroeders Verschoor uit Pernis. In de zijgevel van huis no 35 werd de herinneringssteen uit de gevel van het oude hoekhuis Verburghlaan/Sutoriusstraat (die bij de afbraak gespaard was) in gemetseld.

30 woningwetwoningen



Begin januari 1996 neemt de gemeente een voorbereidingsbesluit het perceel Anjerstraat 7a (daar was het uit pad) te wijzigen van bedrijventerrein ( v/h Firma Grimbergen Schilders ) t.b.v. voor de bouw van 6 woningen te bouwen door Syre Projecten. De woningen staan dan in de Sutoriusstraat.