“Nieuwerwetsigheden en dat soort zaken”

 

Ergens eind jaren zestig stond er een grote technische vooruitgang voor de deur.

De introductie van de kleurentelevisie. Iedereen had net een zwart wit tv en was daar ook tevreden mee. In Amerika bestond de kleuren tv al langer, daar was het zelfs al heel gewoon, hoorden wij van onze familie die in Canada woonde.

Maar zo’n apparaat kostte een ‘godsvermogen’, hij kostte het veelvoud van een zwart wit tv.. Wij hadden thuis een heel groot  ‘televisie-meublement’ met daarin tevens een radio en een platenspeler, in een kast met deurtjes er voor. Best wel chique en we waren er tevreden mee. Zouden we een kleurentv kopen dan zouden we natuurlijk ook die andere apparaten allemaal nieuw moeten aanschaffen. Nee, bij de firma Scholtes zou zo’n modern ding voorlopig nog niet aangeschaft worden.

 

Inmiddels was er een kleurentv in de etalage gezet bij Veerkamp in de Voorstraat. Daar was hij te bewonderen en ’s avonds was het druk voor de etalage want dan stonden de dorpsgenoten voor het raam van de kleuren te genieten. Natuurlijk was er in de bioscoop al wel jaren kleurenfilm te zien maar op de tv dat was toch anders. Nu konden we opeens de kleur zien van de mensen die we in zwart wit gewend waren. De kleuren waren nog wel niet zo mooi als tegenwoordig. Ze waren wat fel en overdreven en Lucille Ball had wel opeens heeel erg rood haar.

Maar het fascineerde toch wel enorm. Pipo de Clown en Swiebertje werden nog kleurrijker en Spel zonder Grenzen was ook opeens een zeer kleurrijk spektakel.

 

De technologie ontwaakte en vanaf die tijd zijn onze huizen volgestopt met allerlei huishoudelijke apparaten, computers en de ene ontwikkeling volgde in een steeds sneller tempo de andere op. Iedereen had LP’s en toen werden het CD’s en nu zijn het weer de Ipods.

 

Het is nog niet zo lang geleden dat de mobiele telefoon werd geïntroduceerd. Nu hoor ik hier in Den Haag steeds vaker mensen luid in zichzelf pratend over straat lopen. Dat je echt denkt:” Die spoort niet”, blijkt het iemand te  zijn die met zijn handen in de zakken , met losse handjes, aan het bellen is. Maar alles went snel, het aantal handsfree bellers loopt nu ook al met twee handen aan de boodschappenkar met thuis te praten; dat het wasmiddel in die groene fles niet meer te krijgen is en wat dan verder nu eigenlijk de bedoeling is? En overal maar telefoneren, privacy is blijkbaar niet meer belangrijk. In de trein heeft de helft van de mensen oortjes in waaruit voor de halve wagon hoorbaar schetterende muziek is te horen waar je niet op zit te wachten.

 

De NS gaat als klantenservice nu ‘stiltewagons’ aanhangen waarin er niet getelefoneerd mag worden of anderszins een stiltevervuiler gebruikt mag worden. Ik heb ook begrepen dat het in die wagons ook echt verboden is om treinconducteurs in elkaar te slaan. Kijk dat vind ik nou wel weer jammer, want dat brengt mensen toch wel weer bij elkaar.

Ja, wat de televisie betreft is er geleidelijk aan het patroon ontstaan dat Pietje boven zit te kijken, dat moeder beneden zit te kijken, dat Marietje op de laptop naar 'programma gemist' zit te kijken en vader zit op zijn ‘thuiswerkkantoor’, die van de belasting aftrekbaar is, op internet nieuwe relaties te downloaden. Dat heeft inderdaad weinig meer van ‘een avondje AVRO’, met z’n allen gezellig op de bank, te maken.

De afstandbediener is begonnen het gezellige bankcultuurtje te verdringen doordat vooral de allerjongsten, die tegenwoordig het etiket ADHD hebben opgeplakt gekregen, om de haverklap van de ene naar de andere zender zappen. Kom ik van het toilet terug zijn er inmiddels alweer 20 andere netten gepasseerd en wordt er heftig gedebatteerd over wat er gekozen  moest worden.

Ik mis Mies, ik mis Willem, en ik zou graag hebben dat het beeld eens even stil bleef staan in plaats dat de camera alle kanten op zwenkt omdat dit vormgevingstechnisch zo modern overkomt. Als ik het beeld op zijn kant wil zien dan ga ik wel op mijn zij liggen.

 

En vooral je mobieltje maar niet vergeten want je mocht eens niet bereikbaar zijn. Als je niet bereikbaar bent dan besta je niet. De telefoniebedrijven spinnen daar goed garen bij. Deze verbale incontinentie heeft ze al miljarden opgeleverd. En de kloof tussen jong en ‘oud’ wordt alsmaar groter. Telefoonproviders bellen ons als ons abonnement afloopt en dan kunnen we ook gelijk weer een nieuw telefoontje aanschaffen.  Ik ben al blij dat ik net de oude mobiel een beetje onder de knie begint te krijgen en loop nog met een ‘baksteen’ in mijn binnenzak. Maar mijn kinderen hebben ieder jaar een nieuwe mobiel, want dat is goedkoper, en dat is dan ook gelijk weer een computer, fototoestel en een agenda. Onderweg in de auto even naar buienrader kijken. Is er een discussie hoog in de bergen dan wordt Google geraadpleegd op de Alpenwei. Je kunt nu nooit meer zeggen: “Ik weet het niet, dat zoek ik nog wel eens op”  want na een paar tellen komt er een wijsneuzig antwoord over hoe het zit.

Zet hier de tijd van de postkoets tegenover en realiseer je hoeveel sneller de tijd geworden is. Maar buiten het gemak die het oplevert , heeft het ook veel stress tot gevolg. Ik zie nu kinderen die tijdens een gesprek voortdurend naar hun bluetooth zitten te kijken, zo half onder de tafel. Of ze toevallig nog geen berichten gemist hebben. Ja, het zal je maar gebeuren ‘ een bericht missen’. Op kantoren gaat er zeeën van tijd zitten is het steeds mailtjes ‘moeten’  lezen, die vaak ook nog niet eens persoonlijk voor je bedoeld zijn. De eerste dag na de vakantie is ‘mailtjesdag’. En dan overal ook weer op reageren.

Onlangs kreeg ik allemaal mailtjes van mensen die vrienden van mij wilden worden. Goh, wat gezellig dacht ik. En of ik dat dan ook maar wilde bevestigen want dan konden we van elkaar op de hoogte blijven. Na een week was ik het zat. Ik zat de hele avond onzinmailtjes te beantwoorden en de groep werd alsmaar groter, of ik niets anders te doen had. Ik heb heel vriendelijk van iedereen afscheid genomen en er viel weer een rust over mij waar ik nu nog steeds enorm van geniet.

 

Natuurlijk kan ik ook van al deze nieuwigheden genieten maar soms denk ik nog wel eens aan die tijd dat ik me in ’regen en wind’ voor die etalageruit van Veerkamp aan die eerste kleurentv stond te vergapen. En dan moet ik weer denken aan mijn moeder die in de tijd van de paard en wagen is opgegroeid. De radio aandoen is voor haar nog steeds iets wat nog niet vanzelf gaat. Van de computer snapt ze helemaal niets. Onlangs kwam ik bij haar op bezoek en toen riep ze enthousiast dat ze mij op televisie had gezien. Ik was verbaasd, bleek het dat ze op de laptop van mijn zus foto’s van mij had gezien. Ik voel me al mijlen achterlopen bij mijn kinderen kan je nagaan hoe iemand van 93 jaar tegen de wereld aankijkt.

En ik antwoordde mijn moeder: “ Ja ma, en het was zeker ook nog een kleurentelevisie zeker he?”

“Ja”, zei ze, “Een kleurentelevisie, hoe bestaat het, ze kenne wat tegenstwoordig ??!!!.”

“Nou”, zei ik, en in stilte realiseerde ik me hoe het voor mij zal zijn op mijn 93ste jaar.

 

Misschien kunnen de mensen zich dan wel de-materialiseren, door tijd en ruimte gaan reizen en wat al niet meer. Staan mijn kinderen plotseling in mijn bejaardenkamer zonder dat de deur is opengegaan terwijl ik dan nog steeds met de knopjes van mijn baksteen mobiel zit te modderen…

 

 

Het wordt Kerstmis en ik hoop dat dit nog wel het sfeerfeest zal blijven met de geurtjes, kaarsjes en rond het vuur zitten. Even geen beeldschermpjes, geen snelle berichtjes, maar elkaar gewoon in de ogen kijken, aanraken en een gevoel van verbondenheid met elkaar ervaren. Gewoon, weet je nog wel? Maar dan niet in zwart wit,  dat dan weer wel in kleur graag. Zo modern ben ik dan nog wel.

 

 

Jan

 

 

 

 

 

©Jan Scholtes